Classificatie — Verkeerde woorden
Hij zei iets wat in de buurt komt. De slogan kwam later.
De zin
“Wees de verandering die je in de wereld wilt zien.”
Waar het vandaan komt
Gandhi, in één regel, op een mok, een poster, een diploma-uitreiking. Het is zo’n nette samenvatting van zijn filosofie dat zelden wordt gevraagd of hij het heeft geschreven. In zijn geschriften en toespraken is geen enkele zin in deze vorm gevonden.
Eerste keer in druk
De dichtstbijzijnde passage die we kunnen controleren, staat in Indian Opinion, augustus 1913: “Als we onszelf konden veranderen, zouden ook de tendensen in de wereld veranderen. Zoals een mens zijn eigen aard verandert, zo verandert de houding van de wereld jegens hem.” Het is hetzelfde idee, in een langere en eenvoudigere zin zonder enig bevel.
M. K. Gandhi, Indian Opinion, augustus 1913; herdrukt in The Collected Works of Mahatma Gandhi, dl. 13. De korte vorm komt daar niet in voor.
Hoe het reisde
In de loop van de twintigste eeuw werd het idee samengeperst en daarna omgezet in een opdracht. Vergelijkbare bewoordingen circuleren vanaf de jaren 1970 in de literatuur over persoonlijke verandering, en in het internettijdperk zat de compacte vorm vast aan Gandhi. In 2011 ging de schrijver Brian Morton ernaar op zoek in de New York Times en meldde dat hij hem niet in Gandhi’s werk kon vinden.
Wat we niet konden vaststellen
Wie de compacte zin voor het eerst aan Gandhi toeschreef, en wanneer. We hebben de eerste druk waarin hij wordt genoemd niet gevonden. Lukt het jou wel, schrijf ons dan.